مشاوره و پیاده‌سازی سیستم مدیریت ایمنی، سلامت شغلی و محیط زیست (HSE)

مشاوره و پیاده‌سازی سیستم مدیریت ایمنی، سلامت شغلی و محیط زیست (HSE)

با افزایش فعالیت‌های صنعتی، گسترش فناوری و افزایش کاربرد ماشین‌آلات، بروز حوادث در محیط‌های صنعتی افزایش یافته، و همچنین روند تخریب محیط زیست نیز شدت یافته است. در سیستم‌های سنتی، پس از وقوع حوادث و بروز خسارات جبران ناپذیر، اقدام به بررسی علل حوادث می‌گردید و نقایص یک سیستم یا فرآیند تعیین می‌شد، اما امروزه به‌دلیل وجود انواع روش‌های شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک، قبل از وقوع حوادث، می‌توان نقاط حادثه‌خیز و بحرانی را مشخص نمود و نسبت به پیشگیری از وقوع حوادث و کنترل آن‌ها اقدام نمود.
شناسایی خطرات و ارزیابی ریسک، روشی سازمان‌یافته و نظام‌مند برای رتبه‌بندی و اولویت‌بندی ریسک‌ها و تصمیم‌گیری در راستای کاهش ریسک و رساندن آن به سطح قابل قبول است.
سیستم مدیریت ایمنی، سلامت شغلی و محیط زیست (HSE)، یک ابزار مدیریتی برای شناسایی، کنترل و کاهش صدمات و آسیب‌های ناشی از فعالیت در محیط‌های صنعتی بر عملکرد کارکنان، و همچنین جلوگیری از بروز اثرات نامطلوب بر محیط زیست می‌باشد.

متدولوژی ما
متدولوژی برنایش به‌منظور شناسایی، ارزیابی و مدیریت خطرات بالقوه (ریسک)، استقرار سیستم مدیریت ایمنی، سلامت شغلی و محیط زیست در سازمان‌ها، بر مبنای استاندارهای OHSAS18001 و ISO14001 و استاندارد HSE-MS می‌باشد. مطابق با این استانداردها متدولوژی استقرار برنایش شامل گام‌های زیر است:
• پیش‌بینی ریسک (Predict)
• شناسایی ریسک (Recognize)
• پایش و اندازه‌گیری ریسک (Measurement & Monitoring)
• کنترل ریسک (Control)

مرحله ۱: پیش‌بینی ریسک
اولین و مهم‌ترین مرحله در مدیریت ریسک، پیش‌بینی خطراتی است که سازمان با آن مواجه است که در صورت عدم کنترل، می‌تواند خسارت‌های عمده‌ای را به سازمان وارد آورد.
برخی از روش‌های شناسایی خطرات را می توان در قالب موارد زیر مطرح نمود:
• روش بازدید عمومی کارگاه (Walking – Talking – Thronging Method)
• چک‌لیست (Checklist)
• گزارش حوادث و رویدادها (Accident & Incident Report)
• صورت‌جلسات کمیته ایمنی و بهداشت (Joint Health & Safety Committee Minute)
• گزارشات بازرسی قبلی (Previous Inspection Report)
• اطلاعات سرپرستان درباره خطرات (Foreman Information about Hazard)
• نتایج پایش و اندازه‌گیری (Results of Measurement & Monitoring)
• تکنیک تجزیه و تحلیل خطا و اثرات ناشی از آن (FMEA)

مرحله ۲: شناسایی ریسک
دومین مرحله، شناسایی خطرات (ریسک) و دلایل پیدایش آن‌ها است.
در این مرحله، می‌بایست گام به گام وارد سیستم‌ها و زیرسیستم‌های مختلف سازمان شده، و تمامی عوامل ایجادکننده خطرات (ریسک) در شرایط گوناگون را شناسایی نمود. در این مرحله خطرات و وقایع ناخواسته شناسایی شده، و دلایل ایجاد این خطرات مشخص می‌گردد.
به‌طور کلی، انواع مخاطرات در محیط کار عبارتند از:
• مخاطرات ایمنی
• مخاطرات بهداشتی (سلامت شغلی)
• مخاطرات زیست محیطی
لازم به ذکر است باتوجه به نگرانی‌هایی که در سال‌های اخیر درخصوص بحث اتلاف انرژی بروز نموده، در بسیاری از منابع، از استاندارد مدیریتی HSEE نام برده می‌شود. در این استاندارد، با هدف تمرکز بیشتر بر مخاطرات مرتبط با مدیریت انرژی، این مخاطرات از مخاطرات زیست محیطی جدا گردیده و در دسته‌ای جداگانه، طبقه‌بندی می‌گردد.

مرحله ۳: ارزیابی و اندازه‌گیری ریسک
پس از شناسایی خطرات و دلایل وقوع آن‌ها، می‌بایست اندازه خطرات و اثرات ناشی از آن‌ها ارزیابی و آنالیز گردد. اغلب روش‌های آنالیز خطرات از نوعی طبقه‌بندیِ شدت استفاده می‌کنند. این طبقه‌بندی به‌عنوان یک شاخص برای مقایسه میزان تأثیرات زیان‌بار خطرات نسبت به یکدیگر به‌کار گرفته می‌شود. در مرحله ارزیابی، تعیین شدت خطر، تعیین احتمال وقوع، و تصمیم‌گیری درخصوص نحوه برخورد با ریسک (پذیرش / حذف / کنترل) انجام خواهد شد. در متدولوژی برنایش، مقدار ریسک براساس چهار عامل زیر اندازه‌گیری می‌شود:
• تماس (Exposure)
• احتمال (Likelihood)
• شدت (Severity)
• احتمال کشف خطر (Detection)

مرحله ۴: کنترل ریسک
آخرین مرحله اثربخشی، ارایه برنامه‌های کنترلی و انجام اقدامات اصلاحی می‌باشد. زمانی‌که خطرات شناسایی و ارزیابی شده‌اند، می‌بایست نسبت به توسعه و پیاده‌سازی ابزارهای کنترلی مناسب اقدام شود. فرآیند ارزیابی ریسک با شناسایی و طبقه‌بندی ریسک‌ها سر و کار دارد. ریسک‌هایی که “کنترل شده” هستند، به فعالیت‌های بیشتری نیاز ندارند؛ اما درخصوص ریسک‌های “کنترل نشده”، باتوجه به اینکه نیازمند اقداماتی برای رسیدن به حدود کنترل می‌باشند، طرح‌ها و استراتژی‌های مناسب ارایه خواهد شد.